سلطان محمد ميرزا قاجار
135
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
ذكر نمود . هركه از آن تعفن سلامت بدر آمد جانى تازه پيدا كرده است . و اما مشعر صحرايى است داير مدارش كوه ، دو ساعت دور تر از منا . يك دو تل كوچكى در آن بيابان هست . در اين بيابان حجاج سنگريزه بهجهت رمى جمره جمع مىكنند . آبش همان آب است كه به مكه مىرود . و اما عرفات بيابانى است اطرافش كوه . آبش همان آبى است كه به مكه مىرود . آبادى ندارد . زمينش رمل [ است ] . حاج در آنجا بيتوته مىكنند . هواى اين ملك بسيار گرم مىشود . با وجود گرمى پشه ندارد . مردمش بسيار عياشاند . با اينكه سياهاند ، بعضى صورتهاى متناسب در ميان زن و مردشان يافت مىشود . حركت از مكه روز جمعهء غره محرم الحرام هزار و دويست و هشتاد [ ه . ق ] از مكهء معظمه حاج حركت كرد . وادى فاطمه از مكه الى [ 79 آ ] وادى فاطمه هشت ساعت [ است ] . دو طرف راه كوه [ و ] وسط درّهء هموار وسيعى است زمينش رمل . دو محل در راه هست كه چاه آب دارد كه مردم از جهت عمرهء مفرده محرم شده به مكه مىروند . « 2 » خود وادى فاطمه جلگهء وسيع هموارى است . اطرافش كوههاى خشك بىآب و علف [ دارد ] . در جلگه بعضى علفها هست . قنات آبى دارد . آبش گرم
--> ( 2 ) . « تا اين موضع سه فرسخ از مكه طى مسافت شده ، عمره مفرده مىآورند » . ( سفرنامهء نايب الصدر شيرازى ، ص 202 ) .